Yabancı Devlet Aleyhine Asker Toplama
Giriş
Yabancı devlet aleyhine asker toplama suçu, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 'Devlet Sırlarına Karşı Suçlar ve Casusluk' başlıklı dördüncü kısmında 303. madde ile düzenlenmiştir. Bu suçla korunan hukuki yarar, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası ilişkilerinde tarafsızlığını ve güvenliğini sağlamak, yabancı devletlerle olan diplomatik dengeyi muhafaza etmektir. Suçun temel niteliği, bir kimsenin Türkiye'nin güvenliği veya menfaatleri bakımından yabancı bir devlet aleyhine asker toplamasıdır.
Hukuki Niteliği ve Unsurları
Maddi Unsur
Suçun maddi unsuru, yabancı devlet aleyhine asker toplama eylemidir. Doktrinde bu eylem, 'bir devletin askeri kuvvetlerine karşı veya o devletin toprak bütünlüğünü ihlal etmek amacıyla şahısları silah altına çağırmak, örgütlemek veya sevk etmek' şeklinde tanımlanmaktadır. Fiil, ister gönüllü ister zorla olsun, asker toplama niteliği taşımalıdır. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında, fiilin devlet güvenliğini tehlikeye düşürecek somut bir tehlike ortaya çıkarması aranmaz; soyut tehlike suçu olarak kabul edilir.
Manevi Unsur
Suçun manevi unsuru genel kasttır (TCK m. 21). Failin, topladığı kişilerin yabancı bir devlet aleyhine askeri faaliyette bulunacağını bilmesi ve bu yönde irade göstermesi gereklidir. Öğretide tartışmalı olmakla birlikte, ağırlıklı kanaat, failin saikinin (örneğin maddi menfaat, siyasi amaç) suçun oluşumu açısından önem taşımadığı yönündedir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, konuya ilişkin kararlarında suçun niteliğini şu ilkelerle belirlemiştir:
'Yabancı devlet aleyhine asker toplama suçunun oluşması için fiilin mutlaka silahlı bir çatışmaya yönelik olması gerekmez; devletin dış güvenliğini zedeleyen her türlü askeri örgütlenme faaliyeti bu kapsamda değerlendirilmelidir. Sanığın eylemi, savaş hali olmasa dahi, devletler arası ilişkilerde ciddi bir gerilime yol açabilecek nitelikte ise suç unsurları oluşmuş sayılır.'
Yargıtay 12. Ceza Dairesi, yakın tarihli bir kararında, internet üzerinden yabancı devlet aleyhine asker toplama çağrısı yapılmasını da suçun kapsamında değerlendirmiş ve 'çağrının ulaştığı kişi sayısı ve etki alanı dikkate alınarak cezanın belirlenmesi gerektiğini' vurgulamıştır.
Akademik Değerlendirme
Doktrinde, suçun düzenleniş biçimi bakımından 765 sayılı eski TCK'dan önemli farklılıklar taşıdığı ifade edilmektedir. 5237 sayılı TCK, suçu 'devlet sırları' kategorisinde ele almakla birlikte, eylemin gizlilik unsuru taşıması zorunluluğunu aramamıştır. Prof. Dr. İzzet Özgenç'e göre, 'bu suç, devletin güvenliğine karşı suçların özel bir görünümüdür ve failin yabancı bir devletin istihbaratıyla iş birliği yapması halinde ayrıca casusluk suçundan da sorumluluk doğabilir.' Tartışmalı bir nokta ise, 'yabancı devlet aleyhine' ifadesinin yalnızca düşman devletleri mi yoksa tüm devletleri mi kapsadığıdır. Ağırlıklı görüş, kanunun bu ayrımı yapmadığı, her türlü yabancı devleti kapsadığı yönündedir.
Sonuç
Yabancı devlet aleyhine asker toplama suçu, Türk ceza hukukunda soyut tehlike suçları arasında yer almakta olup, devletin dış güvenliğini korumayı amaçlamaktadır. Suçun unsurlarının belirlenmesinde Yargıtay içtihatları ve doktrin tartışmaları yol göstericidir. Özellikle teknolojik iletişim araçlarının kullanılmasıyla bu suçun işlenmesi, ceza hukuku uygulamasında yeni değerlendirmeleri gerektirmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
1. Yabancı devlet aleyhine asker toplama suçu ile casusluk suçu arasındaki fark nedir?
Casusluk suçu (TCK m. 326-330) devlet sırlarını ele geçirme veya ifşa etmeye yönelik eylemleri cezalandırırken, yabancı devlet aleyhine asker toplama suçu (TCK m. 303) doğrudan askeri örgütlenme faaliyetini hedef alır. Casuslukta gizlilik unsuru aranırken, asker toplama suçunda fiilin aleniliği suçun oluşumuna engel teşkil etmez.
2. Bu suçta etkin pişmanlık hükümleri uygulanabilir mi?
TCK m. 303'te etkin pişmanlığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak genel etkin pişmanlık hükümleri (TCK m. 221-222) kıyasen uygulanabilir. Failin, topladığı askerleri dağıtması ve suçu ortaya çıkarması halinde cezada indirim yapılması mümkündür.
3. Türkiye'de oturma izni olmayan bir yabancı bu suçu işleyebilir mi?
Suçun faili herkes olabilir; failin Türk vatandaşı olması veya Türkiye'de ikamet etmesi gerekmez. Ancak suçun işlendiği yer Türkiye ise, yabancı fail hakkında da TCK m. 8 uyarınca Türk mahkemeleri yargılama yetkisine sahiptir. Failin yabancı devlet adına hareket etmesi, hukuka uygunluk nedeni oluşturmaz.